Towarzystwo Miłośników Historii i Zabytków Krakowa

ul. św. Jana 12
31-018 Kraków
Poland
tel.+48 (012) 421-27-83, +48 (012) 423-10-74
fax. +48 (012) 423-10-74
e-mail: biuro[at]tmhzk.krakow.pl

Konto bankowe: PKO BP 46 1020 2892 0000 5602 0156 8211

NIP 676-10-02-961

Godziny otwarcia Biura Towarzystwa:

W okresie trwania pandemii zwracamy się z uprzejmą prośbą o załatwianie w miarę możliwości spraw w Biurze Towarzystwa drogą telefoniczną lub e-mailową. Przed złożeniem wizyty w TMHiZK prosimy o wcześniejszy kontakt z uwagi na zdalną pracę Biura w wybrane dni.

Published: 10 September 2019

Hits: 3948

W 1952 r. wychodząc naprzeciw postulowanemu wówczas uprzystępnieniu wiedzy dla szerszych kręgów społecznych Towarzystwo zainaugurowało serię popularnonaukowych zeszytów "Kraków dawniej i dziś". Przeważnie były to rozszerzone wersje odczytów wygłaszanych na zebraniach naukowych w Towarzystwie. Autorom udało się sprostać trudnym wymogom popularyzacji rozmaitych dziedzin historii Krakowa i seria, której wydawanie zakończono na zeszycie nr 20 w 1978 r., cieszyła się dużym zainteresowaniem.

Redaktorzy serii:

Jan Dąbrowski 1952-1964
Józef Mitkowski 1968-1971
Jan M. Małecki 1973-1978

Opracowano na podstawie publikacji: Wiesław Bieńkowski, Strażnicy dziejów miasta narodowej pamięci. Towarzystwo Miłośników Historii i Zabytków Krakowa w latach 1896-1996, Biblioteka Krakowska 137, 1997.

Published: 25 September 2016

Hits: 6573

Już na początku XX wieku planowano w Towarzystwie publikacje naukowych edycji źródeł historycznych. W 1909 r. Stanisław Estreicher zaproponował wydanie wilkierzy krakowskich oraz tekstów źródłowych z XVII i XVIII w. zebranych przez Stanisława Tomkowicza. W 1912 r. wobec korzystnej sytuacji finansowej Towarzystwa powstał nawet specjalny fundusz, przeznaczony na koszty tych wydawnictw.

Jednak planów tych przez wiele lat nie udawało się realizować z różnych powodów, m.in. finansowych. Popularyzacja wiedzy o Krakowie wymaga publikowania tytułów mogących znaleźć szersze grono czytelników, a wydawnictwa źródłowe, wymagające dużego nakładu pracy, są przeznaczone dla wąskiego grona odbiorców.

Dawne plany doczekały się finalizacji - w 1993 r. rozpoczęto wydawanie źródeł do dziejów Krakowa w serii "Fontes Cracovienses" (od 2003 r. równolegle funkcjonuje seria "Cracovienses Fontes Minores"). Jak stwierdził profesor Wiesław Bieńkowski "ta wzorowo pod względem edytorskim i źródłowym przygotowana seria, zaopatrzona w aparat przypisów tekstowych, rzeczowych oraz indeksy, stanowić może chlubę Towarzystwa i rzadki przykład publikowanych współcześnie przez towarzystwa regionalne czy lokalne serii wydawnictw tekstów źródłowych".

Do pobrania:
Wszystkie numery "Fontes Cracovienses" oraz "Cracovienses Fontes Minores" (pdf)

Opracowano na podstawie publikacji: Wiesław Bieńkowski, Strażnicy dziejów miasta narodowej pamięci. Towarzystwo Miłośników Historii i Zabytków Krakowa w latach 1896-1996, Biblioteka Krakowska 137, 1997.

Published: 25 September 2016

Hits: 5907

Od 1981 r. Towarzystwo corocznie organizuje wiosenne sesje naukowe pod ogólnym tytułem "Kraków w dziejach narodu" (początkowo jako "Rola Krakowa w dziejach narodu"), które do 1991 r. były integralną częścią obchodów "Dni Krakowa". W 1983 r. opublikowano materiały z pierwszej sesji i tak powstała seria wydawnicza redagowana przez profesora Jana M. Małeckiego.

Do pobrania:
Sesje naukowe "Kraków w dziejach narodu" (pdf)
Seria wydawnicza "Kraków w dziejach narodu" (pdf)

Opracowano na podstawie publikacji: Wiesław Bieńkowski, Strażnicy dziejów miasta narodowej pamięci. Towarzystwo Miłośników Historii i Zabytków Krakowa w latach 1896-1996, Biblioteka Krakowska 137, 1997 oraz rocznych sprawozdań z działalności Towarzystwa.

Published: 25 September 2016

Hits: 6642

Program wydawniczy Towarzystwa przewidywał, że w ukazujących się od 1897 r. tomach "Biblioteki Krakowskiej" będą publikowane "prace mające na celu rozpowszechniać znajomość i zamiłowanie historii i zabytków Krakowa, a więc do pewnego stopnia popularne." Dobór znakomitych autorów oraz interesujące i odkrywcze teksty przedstawiające dzieje Krakowa na przestrzeni wieków oraz różnorodne aspekty życia miasta i jego mieszkańców stanowiły znakomita lekturę dla wszystkich interesujących się przeszłością miasta. W okresie międzywojennym prace zamieszczane w serii stopniowo ewoluowały w kierunku ambitnych i odkrywczych opracowań naukowych, przynoszących wyniki najnowszych badań i ta zasada obowiązuje także obecnie.

Redaktorzy:
Stanisław Krzyżanowski 1897
Wiktor Czermak 1898
Leonard Lepszy 1899
Feliks Kopera, Julian Pagaczewski i Stanisław Krzyżanowski 1900-1902
Stanisław Krzyżanowski i Józef Muczkowski 1902-1905
Stanisław Kutrzeba 1906-1916
Jan Ptaśnik 1916-1919
Józef Muczkowski 1919-1939
Jan Dąbrowski 1946-1958
Danuta Rederowa 1956 (nr 110)
Józef Mitkowski 1963-1972
Janina Bieniarzówna 1975-1997
Mieczysław Rokosz 1994 (nr 133)
Wiesław Bieńkowski 1997-1999
Jan M. Małecki 2000-2015
Jerzy Wyrozumski 2007 (nr 150)
Waldemar Komorowski 2013 (nr 158)
Zdzisław Noga 2015-

Do pobrania: Wykaz wszystkich numerów Biblioteki Krakowskiej (pdf)

Opracowano na podstawie publikacji: Wiesław Bieńkowski, Strażnicy dziejów miasta narodowej pamięci. Towarzystwo Miłośników Historii i Zabytków Krakowa w latach 1896-1996, Biblioteka Krakowska 137, 1997.

Published: 25 September 2016

Hits: 9803

Od 1898 r. Towarzystwo Miłośników Historii i Zabytków Krakowa wydaje "Rocznik Krakowski" - organ poświęcony dziejom kultury miasta, wydawnictwo zajmujące się całością dziejów Krakowa, jego instytucjami i zabytkami. Pierwszy tom Rocznika Krakowskiego ukazał się w 1898 r., a jego redaktorem został Stanisław Krzyżanowski, który intensywnie zabiegał u krakowskich historyków o rozprawy i artykuły.

W tomie I swoje rozprawy opublikowali m.in. Franciszek Piekosiński o sali gotyckiej kamienicy hetmańskiej, Władysław Łuszczkiewicz o starych cmentarzach krakowskich, Stanisław Kutrzeba o piwie w Krakowie, Leonard Lepszy o cechu złotniczym czy Stanisław Wyspiański o dawnej polichromii kościoła św. Krzyża.

Tematyka rozpraw zamieszczanych w "Roczniku" jest zróżnicowana, obejmuje problematykę związaną z różnymi dziedzinami historii i życia Krakowa. Wiele napisano o dziejach Krakowa i wydarzeniach historycznych, o historii Kościoła. Rozprawy zajmują się dziejami zabytków architektury różnych rodzajów, epok i stylów, a oparte są na materiałach źródłowych.

Wiele artykułów zajmuje się Wawelem i Uniwersytetem Jagiellońskim. Opisują m.in. dzieje rzemiosła, przemysłu i techniki, handlu i organizacji cechowych, mieszczaństwo i rody krakowskie, aktywność polityczną i kulturalną miasta. Poświęcone są topografii najstarszego Krakowa, problematyce heraldyki i sfragistyki miejskiej. Przedstawiają dzieje sztuki Krakowa (malarstwo, rzeźbę, rzemiosło artystyczne oraz teatr i muzykę), a także obyczaje i tradycje krakowskie. Zajmują się archeologią, urbanistyką, ochroną i konserwacją zabytków. Prezentują dzieje poszczególnych dzielnic miasta. Poświęcone są znanym postaciom krakowskim. Mówią o przewodnikach po Krakowie, a także przedstawiają bibliografię miasta.

Autorami opracowań byli i są znakomici historycy, historycy sztuki, archeolodzy, badacze. Wszystkich nie sposób wymienić. Wspomnieć należy tylko Franciszka Piekosińskiego, Władysława Łuszczkiewicza, Jana Sas Zubrzyckiego, Józefa Muczkowskiego, Feliksa Koperę, Franciszka Kleina, Władysława Tomkowicza, Adolfa Szyszko-Bohusza, Stanisława Kutrzebę, Jana Ptaśnika, Leonarda Lepszego, Stanisława Krzyżanowskiego, Józefa Wawel Louisa, Edmunda Długopolskiego, Leona Rymara, Karola Potkańskiego, Klemensa Bąkowskiego, Adama Chmiela, Karola Estreichera, Juliana Pagaczewskiego, Mieczysława Skrudlika, Stanisława Zachorskiego, Kazimierę Furmankiewiczównę, Franciszka Gawełka, Jana Małeckiego, Jacka Purchlę, Waldemara Komorowskiego, Adama Małkiewicza, Andrzeja Fischingera, Jerzego Banacha, Bożenę Wyrozumską, Jerzego Wyrozumskiego, Andrzeja Pelczara, Juliana Dybca, Danutę Rederową, Marię Polaczkównę, Andrzeja Żakiego, Ryszarda Kotewicza, Janinę Bieniarzównę, Adama Przybosia, Mariana Plezię, Zdzisława Żygulskiego, Marię Kocójową, Franciszka Ziejkę, Wiesława Bieńkowskiego, Janusza Bogdanowskiego, Krystynę Pieradzką, Bogusława Krasnowolskiego.

W ramach "Rocznika Krakowskiego" od 1898 do 2014 r., w 80. tomach, opublikowano bez mała 900 rozpraw i artykułów, liczne nekrologi wspominające wybitnych członków Towarzystwa, coroczne sprawozdania z działalności Towarzystwa.

W 2012 r. Rocznik Krakowski został wpisany do wykazu czasopism naukowych prowadzonego przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego (część B, nr 1285, przyznano 1 punkt). W 2013 r. Rocznikowi Krakowskiemu przyznano 3 punkty (część B, nr 1915), potwierdzone w 2014 r. (część B, nr 1889). Natomiast w 2015 roku Rocznik Krakowski otrzymał już punktów 8 (część B, nr 1537).

Zdigitalizowane tomy Rocznika umieszczane są na platformie Małopolskiej Biblioteki Cyfrowej - dostępne są już tomy I-LVI, LXXVII-LXXVIII.

Do pobrania:

Spis rozpraw i artykułów Rocznika Krakowskiego (pdf)

Published: 25 September 2016

Hits: 2980

Popularyzacja wiedzy o historii Krakowa to jedno z najważniejszych zadań Towarzystwa. W statucie przyjętym przez pierwsze Walne Zgromadzenie 6 stycznia 1897 r. w §2 wpisano, że środkiem do realizacji zadań Towarzystwa jest m.in. wydawanie czasopism i publikacji. Planowano natychmiast przystąpić do wydawania popularnie ujętych ilustrowanych broszur, stanowiących monograficzne opracowania poszczególnych zabytków kościelnych oraz świeckich, biogramów wybitnych osobowości bądź wydarzeń historycznych. Uznano za konieczne przygotowanie w pierwszym rzędzie popularnie ujętej historii Krakowa, na później odłożono równie potrzebne gruntowne źródłowe badania nad dziejami miasta. Przedstawiony przez Komisję Redakcyjną czyli Wydawniczą 18 maja 1897 r. plan wydawniczy obejmował dwa stałe tytuły - organ naukowy "Rocznik Krakowski" (ukazujący się od 1898 r.) i serię publikacji o charakterze popularnonaukowym "Biblioteka Krakowska" (wydawana od 1897 r.). W 1912 r. utworzono fundusz specjalny, który miał być przeznaczony na koszty naukowej edycji źródeł historycznych do dziejów miasta.

Kolportaż wydawnictw Towarzystwa prowadziły trzy renomowane krakowskie księgarnie: Spółki Wydawniczej Polskiej (Rynek Główny 34), Gebethnera i Wolffa (Rynek Główny 23) oraz S.A. Krzyżanowskiego (Rynek Główny 36). Członkowie Towarzystwa otrzymywali wszystkie publikacje bezpłatnie - z zasady tej zrezygnowano w 1923 r. ze względu na nienajlepszy stan finansów Towarzystwa, wprowadzając jedynie 50% zniżki. "Rocznik Krakowski" i tomy "Biblioteki Krakowskiej" były sprzedawane na zasadzie prenumeraty osobom i instytucjom z całej Europy, czasem przekazywano je z dużym rabatem lub nawet bezpłatnie. Od 1920 r. wydawnictwa były przechowywane w Księgarni Gebethnera i Wolffa, która zajmowała się ich kolportażem wysyłkowym. Rezygnacja z bezpłatnych egzemplarzy dla członków spowodowała wzrost ilość wydawnictw zalegających w magazynie, czemu próbowano zaradzić organizując wyprzedaże okolicznościowe i przekazując bezpłatnie zainteresowanym instytucjom.

Po wojnie wprowadzono dla członków 25% zniżki na publikacje, które przekazywano także bezpłatnie do instytucji naukowych w kraju i zagranicą. Od 1976 r. magazyn wydawnictw znajduje się w siedzibie Towarzystwa przy ulicy św. Jana 12.

Późniejsze inicjatywy wydawnicze Towarzystwa także zyskały uznanie krakowian - w latach 1952-1978 opublikowano dwadzieścia popularnonaukowych zeszytów "Kraków dawniej i dziś", od 1983 r. ukazują się materiały z corocznych sesji naukowych "Kraków w dziejach narodu". Począwszy od 1993 r. Towarzystwo rozpoczęło wydawanie źródeł do dziejów miasta w serii "Fontes Cracovienses" (od 2003 r. równolegle funkcjonuje seria "Cracovienses Fontes Minores"). Okolicznościowe wydawnictwa zostały opublikowane przez Towarzystwo w 2007 r. w związku z jubileuszem 750-lecia lokacji miasta Krakowa na prawie magdeburskim.

Od końca XIX wieku Towarzystwo wydało blisko 300 publikacji, a nakład większości z nich jest już wyczerpany. W ramach współpracy z Wojewódzką Biblioteką Publiczną w Krakowie rozpoczęto digitalizację wydawnictw Towarzystwa, które stopniowo będą umieszczane w Małopolskiej Bibliotece Cyfrowej, z której zasobów można korzystać nieodpłatnie pod adresem www.mbc.malopolska.pl Wydawnictwa i końcówki serii można kupić osobiście w siedzibie Towarzystwa przy ul. św. Jana 12 oraz drogą elektroniczną (w sklepie internetowym Towarzystwa).

Opracowano na podstawie publikacji: Wiesław Bieńkowski, Strażnicy dziejów miasta narodowej pamięci. Towarzystwo Miłośników Historii i Zabytków Krakowa w latach 1896-1996, Biblioteka Krakowska 137, 1997.

« Powrót do poprzedniej podstrony

Published: 25 September 2016

Hits: 9556

Wydawnictwo Towarzystwa Miłośników Historii i Zabytków Krakowa przewiązuje najwyższą wagę do rzetelnego recenzowania prac naukowych.

1. Wszystkie publikacje naukowe poddawane są procedurze zewnętrznej recenzji naukowej.
2. Recenzji dokonuje recenzent specjalizujący się w danej dziedzinie. Wydawnictwo dokonuje doboru recenzenta kierując się jego wiedzą z zakresu, którego dotyczy zgłoszona praca. Pod uwagę brane są publikacje naukowe recenzenta i ich zbieżność z dziedziną, której poświęcona jest nadesłana praca. Recenzent powinien wykazywać się znajomością aktualnych wyników badań z zakresu poruszanego w recenzowanej pracy.
3. Recenzentem publikacji naukowej może być osoba mająca tytuł doktora habilitowanego lub profesora. W uzasadnionych przypadkach (brak specjalistów w danej dziedzinie z tytułami samodzielnych pracowników naukowych) wydawca może odstąpić od tego warunku i zamówić recenzje u osób z tytułem doktora.
4. Recenzent sporządza recenzję na podstawie umowy zawartej z Wydawnictwem.
5. Recenzenci nie powinni recenzować prac w stosunku, do których występuje konflikt interesów (wynikający z relacji z autorem, firmą lub instytucją związanymi z pracą). O takiej sytuacji Recenzent powinien bez zbędnej zwłoki powiadomić Wydawnictwo.
6. Czas wykonania recenzji nie powinien przekroczyć terminu 2 miesięcy od daty podpisania umowy na wykonanie recenzji. Termin ten w szczególnie uzasadnionych przypadkach (np. dostępność recenzentów) może ulec zmianie.
7. Recenzja musi mieć formę pisemną.
8. Kontakty między Autorem i Recenzentem odbywają się wyłącznie za pośrednictwem Wydawnictwa.
9. Recenzja zawiera ocenę zasadności opublikowania tekstu, ocenia trafność podjętej problematyki oraz jej oryginalność, punktuje zauważone przez recenzenta ewentualne błędy i nieprawidłowości merytoryczne w treści utworu, zawiera propozycje poprawek lub zmian, które mogą się przyczynić do zwiększenia atrakcyjności pracy wśród innych opracowań.
10. Recenzent, który dopatrzy się w recenzowanej pracy niedopuszczalnych zapożyczeń zobowiązany jest to wskazać w swojej recenzji.
11. Proces recenzowania przebiega z zachowaniem zasad poufności. Autorzy są informowani o wyniku dokonanych recenzji oraz otrzymują je do wglądu (zanonimizowane).
12. Praca wraca od recenzenta:

1. w przypadku recenzji pozytywnej sporządzana jest umowa wydawnicza z Autorem i tekst kierowany jest do dalszych prac redakcyjnych,
2. w przypadku konieczności wykonania poprawek tekst jest wysyłany do Autora z prośbą o uwzględnienie uwag zawartych w recenzji,
3. w przypadku recenzji negatywnych tekst jest odsyłany do Autora wraz z anonimowymi kopiami recenzji i informacją, że redakcja odmawia publikacji,
4. w przypadkach spornych wyznaczany jest dodatkowy recenzent.

13. W przypadku opisanym w pkt. 12 lit. b Wydawnictwo przekazuje autorowi uwagi, zastrzeżenia wynikające z recenzji i wskazuje termin na odniesienie się do nich. Tekst poprawiony przez Autora i zaakceptowany przez recenzenta zostaje poddany procesowi redakcyjnemu.
14. Pozytywna recenzja jest warunkiem przyjęcia tekstu do wydania i rozpoczęcia prac redakcyjnych.

« Powrót do poprzedniej podstrony

Published: 25 September 2016

Hits: 3495